Zo controleert en intimideert een dictatuur zijn inwoners

Ze waren erbij
Afbeelding voor

Ze was als woordvoerder op diverse internationale radio- en TV-stations te horen met haar verhaal over de situatie in Wit-Rusland. Waar streed de bevolking voor? Waarom moet de dicatator na 26 jaar plotseling weg? En hoe hard grijpt de overheid eigenlijk in? Haar verhaal was pittig, maar genuanceerd.

Ze vertelde over jongeren die zijn opgepakt en een aantal dat dood in een bos is teruggevonden. Een voetbalspeler die kritiek op het regime had geuit was opgepakt en in elkaar geslagen. Uit de lange lijsten met arrestaties bleek dat op iedere 10 mannen er 1 vrouw werd opgepakt en daarom zijn het vooral de vrouwen die de grootschalige protesten uitvoeren en dat gebeurt vredelievend met gezang en geschreven teksten vol typische humor.

De overheid reageert door de militia erop af te sturen. Dat is een veredelde knokploeg die bestaat uit niet al te snuggere mannen in een zwart uniform, met helm en knuppel.

De vrouwen omsingelen deze barbaren en zingen dat ze niet bang zijn voor pijn, of pijn zelfs gewend zijn, want ze hebben immers kinderen gebaard. Ook zingen ze liederen waarin ze vragen om de mannen in Minsk te sparen, aangezien er al een tekort is en veel vrouwen nog een man zoeken. Het is de soort volkshumor waar je het als overheid niet van kunt winnen.

Harddisk met beelden

Ze maakte twee films over de situatie ter plekke. Eén daarvan scoorde in twee dagen meer dan 3 miljoen kijkers. Bijna dagelijks hebben we via social media contact over de situatie, de media en de films.

Ze had al enige tijd het idee dat ze in de gaten gehouden werd. Na iedere langere chat met me werd ze direct gebeld vanaf een anoniem nummer. Alsof de overheid even wilde laten weten dat ze mee hadden gelezen.

De derde film is in de maak. Een film over de reden van de strijd. Die is voor iedereen anders. Tientallen mensen hebben daarvoor in de afgelopen twee weken op video hun mening gegeven en die bestanden stonden gedurende die tijd overal en nergens. Maar nu waren ze verzameld op één harddisk en die zat in haar tas, omdat ze de editing zou coördineren.

Gevolgd naar huis

In de auto op weg naar huis had ze het gevoel gevolgd te worden en bij het stoplicht stond er politie naast haar auto. Ze keken en lachten, maar deden niets.

Onderweg naar huis kwam ze in de grote stad Minsk herhaaldelijk politie tegen. Ze hadden veel aandacht voor haar, reden een tijdje 'mee', maar grepen niet in.

Ze parkeerde haar auto bij haar appartement. In haar spiegel zag ze een politiewagen achter haar auto stoppen. Ze blijft zitten en staart naar de agenten. Zij kijken terug, maar doen weer niets.

Een lange nacht

Haar gedachten gaan naar die harddisk met die beelden. Als ze daarmee gepakt wordt, dan ziet het er niet goed voor haar uit.

Via chat hadden we het kort over de situatie. Spannend wel, ook al vertrokken de agenten zonder concrete zichtbare acties.

Eenmaal thuis wacht voor de avond en nacht de zware taak om talloze quotes terug te brengen naar samenhangende en vertellende film van rond de 3 minuten. Pittig werk, als je je baan overdag al moet combineren met demonstraties en online en fysiek gevolgd wordt door de autoriteiten. Ik dacht na hoe ik haar het beste zou kunnen helpen.

Corona verwarren met vrijheid

Terwijl ik thee maakte, hoorde ik op de radio een Nederlandse demonstrant uitleggen dat ze naar Berlijn was gereisd voor een demonstratie tegen corona-maatregelen. De dame sprak van gewelddadig optreden door de Duitse overheid en media die in opdracht van de autoriteiten allerhande berichtgeving onderdrukten of de boel bij elkaar zouden liegen.

Zo waren er in Berlijn miljoenen demonstranten geweest en niet 18.000 waar de diverse media van spraken. Beelden van de massale opkomst werden niet getoond en waren vervangen doro wat detailopnamen met her en der een plukje mensen.

Aldus de dame die zich bedreigd en voorgelogen voelde.

Ze miste bovendien het grootschalige nieuws over corona-opstanden in Londen, Nieuw-Zeeland en Berlijn. En zelfs in Wit-Rusland waren ze wakker geworden, zo vond ze, want ook daar waren tienduizenden mensen aan het demonstreren tegen Corona.

De verslaggever van dienst liet het gaan, waarschijnlijk omdat hij geen zin had om uit te leggen dat in Minsk de afgelopen drie weken dagelijks tussen de honderdduizend en 400.000 mensen betogen tegen de zittende dictator en dat die rood/witte vlaggen over vrijheid gaan en helemaal niets met Corona te maken hebben.

Geen Corona in Wit-Rusland

Als de dame in kwestie het door de overheid bepaalde 'onafhankelijke' nieuws in Wit-Rusland trouwens had gevolgd, dan weet ze dat ze daar geen last hebben van Corona. Dat heeft president Lukashenko immers zelf verklaard en er is geen officieel journalist die aan zijn brainfart twijfelt. Er zijn in Wit-Rusland dus geen maatregelen tegen Corona en het enige nieuwe normaal dat er is, zijn de honderdduizenden mensen die al wekenlang dagelijks voor hun vrijheid demonstreren.

Als de dame aan d'n lijve wil ondervinden hoe onderdrukking door de overheid er uitziet en hoe politiegeweld voelt, dan adviseer ik haar met de KNVB af te reizen naar Wit-Rusland. Die centenbakken in Zeist gaan namelijk ondanks de terreur van de Wit-Russissche overheid tegen de bevolking gewoon voetballen in het Torpedo Stadion in Zhodino, een kleine 200 kilometer verwijderd van de dagelijkse veldslagen in Minsk. Voor zo'n dame is het echt een uitgelezen kans om in een echt grote demonstratie de confrontatie met een knetterharde overheid op te zoeken en zo wat ervaring op te doen met hoe een dictatuur echt functioneert.

Een kleine koffer

Met een kop thee liep ik terug naar mijn computer. Ik realiseerde me dat mijn Wit-Russische heldin ingekapseld is door de overheid en ieder moment van haar bed gelicht kan worden. Ik sprak er met haar over: ze had een kleine koffer klaar staan voor het geval dat.

De meest logische vervolgvraag stelde ik niet: Waar ga je dan naartoe?

We weten beiden dat ze het land nu al niet uitkomt en dat er een wonder nodig is wil ze heel haar eigen appartementencomplex uitkomen mocht het zover komen.


delen: